Vai trò VietinBank trong hệ thống ngân hàng Việt Nam

📚 Hành trình VietinBank (Bài 3/15). Sau timeline lịch sử, lần này mình bàn về chỗ đứng và sức nặng của VietinBank trong cả hệ thống.

Vai trò VietinBank trong hệ thống ngân hàng Việt Nam lớn hơn nhiều so với hình dung của một khách hàng bình thường khi mở app chuyển khoản. Đứng sau cái app quen thuộc đó là một trong những trụ cột dẫn vốn cho cả nền kinh tế. Mình thử mổ xẻ xem ngân hàng này thực sự "nặng ký" ở những điểm nào, và vì sao chỗ đứng đó lại quan trọng.

Chỗ đứng của VietinBank trong nhóm Big 4

Muốn hiểu vai trò VietinBank, trước hết phải đặt nó vào nhóm Big 4 — bốn ngân hàng thương mại có gốc nhà nước lớn nhất nước.

Nhóm này gồm Vietcombank, VietinBank, BIDV và Agribank. Mỗi cái có thế mạnh riêng, nhưng điểm chung là quy mô rất lớn và đều mang yếu tố nhà nước. Tổng cộng, theo tài liệu mình tìm hiểu, Big 4 chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng tài sản và dư nợ tín dụng của toàn hệ thống.

Trong nhóm đó, VietinBank mạnh ở mảng doanh nghiệp công thương — đúng với cái tên và gốc gác mình đã kể ở bài về lịch sử VietinBank.

Big 4 khác gì so với phần còn lại?

Để dễ hình dung, mình tách thị trường thành hai nhóm.

• Nhóm Big 4 gốc nhà nước: quy mô khổng lồ, mạng lưới phủ toàn quốc, thiên về ổn định, gánh thêm vai trò công cụ chính sách.
• Nhóm ngân hàng cổ phần tư nhân: linh hoạt, nhanh nhạy với sản phẩm mới, nhưng quy mô và sức ảnh hưởng hệ thống nhỏ hơn.

VietinBank nằm ở nhóm đầu. Điều đó giải thích vì sao ngân hàng này thường được xem là "vững" — một đặc tính người gửi tiền khá quan tâm. Nếu bạn đang tìm hiểu chuyện ngân hàng nói chung, chuyên mục Ngân hàng của blog có thêm nhiều góc nhìn.

Vai trò VietinBank trong việc dẫn vốn cho nền kinh tế

Đây là phần cốt lõi. Một ngân hàng lớn như VietinBank đóng vai trò như cái "ống dẫn" đưa vốn từ người gửi tiền tới nơi cần vốn.

Theo định hướng chung của ngân hàng có gốc nhà nước, dòng vốn đó thường chảy vào:

• Doanh nghiệp sản xuất, công nghiệp và thương mại.
• Các dự án hạ tầng, đầu tư trung và dài hạn.
• Hoạt động xuất nhập khẩu, thanh toán quốc tế.

Khi ngân hàng cấp vốn đúng chỗ, nhà máy có tiền nhập nguyên liệu, doanh nghiệp có tiền trả lương, hàng hóa lưu thông. Nói cách khác, sức khỏe của một ngân hàng cỡ này có liên quan tới cả guồng máy sản xuất.

Tham gia giữ ổn định hệ thống tài chính

Ngoài chuyện kinh doanh, một ngân hàng trong Big 4 còn mang trách nhiệm giữ ổn định.

Khi thị trường biến động, các ngân hàng lớn gốc nhà nước thường là chỗ dựa: chúng có quy mô đủ lớn, thanh khoản tốt và uy tín để tạo niềm tin. Theo mình hiểu, đây là lý do người ta hay nói nhóm Big 4 "không được phép yếu", vì một cú vấp ở đây ảnh hưởng dây chuyền rất rộng.

Vai trò ổn định này không in trên tờ rơi quảng cáo, nhưng nó là phần quan trọng trong lý do tồn tại của các ngân hàng quốc doanh.

Kênh truyền dẫn chính sách tiền tệ

Một điểm khá đặc thù: VietinBank còn là một kênh để chính sách tiền tệ đi vào thực tế.

Khi Ngân hàng Nhà nước muốn nới hoặc siết tín dụng, hạ hay nâng mặt bằng lãi suất, thì các ngân hàng lớn gốc nhà nước thường là nơi truyền tín hiệu đó ra thị trường trước. Vì quy mô lớn, động thái của nhóm này có sức lan tỏa.

Bạn có thể tham khảo các định hướng điều hành công bố tại Ngân hàng Nhà nước để thấy mối liên hệ giữa chính sách và hoạt động của các ngân hàng thương mại.

Quan hệ với Ngân hàng Nhà nước

Vì Nhà nước nắm cổ phần chi phối, mối quan hệ giữa VietinBank và Ngân hàng Nhà nước khá đặc biệt.

Một mặt, VietinBank là một doanh nghiệp niêm yết, phải lo lợi nhuận và trách nhiệm với cổ đông. Mặt khác, nó cũng chịu định hướng chung và đôi khi gánh thêm nhiệm vụ mang tính chính sách. Hai vai này thỉnh thoảng kéo theo hai hướng, và cách ngân hàng cân bằng chúng phản ánh đúng "tính cách" thận trọng của nó.

Thông tin chính thức về ngân hàng, bạn có thể xem tại website VietinBank.

Vì sao hiểu vai trò này lại có ích cho bạn?

Bạn có thể hỏi: mình chỉ là khách hàng cá nhân, biết vai trò vĩ mô đó để làm gì?

Theo mình, nó giúp bạn đọc tin tức tài chính tỉnh hơn. Khi nghe "Big 4 hạ lãi suất", bạn hiểu đó là tín hiệu chính sách chứ không chỉ là chiêu cạnh tranh. Khi thấy ngân hàng đầu tư mạnh cho công nghệ, bạn hiểu đó là cách một trụ cột hệ thống tự làm mới mình.

Và chính cái nền tảng quy mô này là lý do VietinBank đủ lực để hiện đại hóa hệ thống lõi rồi số hóa, điều mình kể ở bài kế tiếp.

Bài tiếp theo trong loạt

Hiểu sức nặng của VietinBank rồi, bước tiếp theo là xem ngân hàng này hiện đại hóa "bộ não" của mình ra sao. Ở bài 4 về hiện đại hóa core banking, mình sẽ giải thích core banking là gì bằng ngôn ngữ đời thường. Bạn cũng có thể quay lại bài mở đầu: VietinBank là ai nếu cần ôn lại gốc gác.

👉 Đọc tiếp: VietinBank và quá trình hiện đại hóa ngân hàng lõi (core banking) →

Tóm lại

Vai trò VietinBank trong hệ thống ngân hàng Việt Nam gói gọn ở vài chữ: trụ cột trong nhóm Big 4, kênh dẫn vốn lớn cho nền kinh tế, một phần của lưới giữ ổn định hệ thống và là kênh truyền dẫn chính sách tiền tệ dưới định hướng của Ngân hàng Nhà nước. Hiểu chỗ đứng đó, bạn sẽ thấy mọi bước hiện đại hóa của ngân hàng ở các bài sau đều có sức nặng riêng.

Bài viết dựa trên thông tin công khai từ VietinBank và Ngân hàng Nhà nước, mang tính tổng hợp tìm hiểu, không phải lời khuyên tài chính hay đầu tư.