Ngày 23 — Khả năng & kinh nghiệm tiếng Hàn: 수 있다, 적이 있다

🇰🇷 Ngày 23 — Khả năng & kinh nghiệm: -ㄹ 수 있다, -은 적이 있다

Mục tiêu hôm nay (20–30 phút): Nói được khả năng với -(으)ㄹ 수 있다/없다 (làm được/không được), kỹ năng học được với -(으)ㄹ 줄 알다/모르다 (biết cách), kinh nghiệm với -아/어 본 적이 있다/없다 (đã/chưa từng), và mẫu -아/어 보다 (thử làm). Cuối bài có 13 câu bài tập + đáp án.

Hôm nay toàn mẫu câu "khoe" và "kể chuyện" cực thực dụng — dùng được ngay khi gặp người Hàn! 😎

1. Khả năng: -(으)ㄹ 수 있다 / 없다 ✅❌

Cấu trúc xương sống: gốc động từ + (으)ㄹ 수 있다 = "có thể / làm được"; đổi 있다 → 없다 = "không thể".

Quy tắc batchim (giống định ngữ -(으)ㄹ học hôm qua):

• Gốc không batchim → -ㄹ 수 있다 (가다 → 갈 수 있다)
• Gốc có batchim → -을 수 있다 (먹다 → 먹을 수 있다)
• Gốc kết thúc bằng ㄹ → bỏ ㄹ rồi thêm ㄹ 수 있다 (만들다 → 만들 수 있다, vẫn giữ ㄹ)

Động từ	Khả năng (있다)	Bất khả (없다)	Nghĩa
수영하다 (bơi)	수영할 수 있어요	수영할 수 없어요	biết bơi / không bơi được
먹다 (ăn)	먹을 수 있어요	먹을 수 없어요	ăn được / không ăn được
운전하다 (lái xe)	운전할 수 있어요	운전할 수 없어요	lái được / không lái được
읽다 (đọc)	읽을 수 있어요	읽을 수 없어요	đọc được / không đọc được

Ví dụ:

• 저는 수영할 수 있어요. (jeo-neun su-yeong-hal su i-sseo-yo — Tôi bơi được.)
• 매워서 먹을 수 없어요. (mae-wo-seo meo-geul su eop-seo-yo — Cay quá nên không ăn được.)

🧠 Mẹo: 못 (học ngày phủ định) và -(으)ㄹ 수 없다 đều nghĩa "không thể". 못 가요 = 갈 수 없어요. 못 ngắn gọn hơn cho hội thoại; -(으)ㄹ 수 없다 trang trọng/nhấn mạnh hơn.

2. Kỹ năng học được: -(으)ㄹ 줄 알다 / 모르다 🎓

Mẫu này nhấn vào biết CÁCH làm (kỹ năng đã học), không chỉ "làm được tình huống". 알다 = biết, 모르다 = không biết.

Động từ	Biết cách (알다)	Không biết (모르다)	Nghĩa
운전하다	운전할 줄 알아요	운전할 줄 몰라요	biết / không biết lái xe
수영하다	수영할 줄 알아요	수영할 줄 몰라요	biết / không biết bơi
만들다 (làm)	만들 줄 알아요	만들 줄 몰라요	biết / không biết làm

Ví dụ:

• 저는 김치를 만들 줄 알아요. (jeo-neun gim-chi-reul man-deul jul a-ra-yo — Tôi biết cách làm kimchi.)
• 한국어를 읽을 줄 알아요. (Tôi biết đọc tiếng Hàn.)

⚠️ Lưu ý chia: 알다 → 알아요 (không phải "알라요"), 모르다 → 몰라요 (bất quy tắc 르, học kỹ ngày 25!).

3. So sánh "trùm": 수 있다 vs ㄹ 줄 알다 ⚔️

	-(으)ㄹ 수 있다	-(으)ㄹ 줄 알다
Nhấn vào	Khả năng / điều kiện cho phép	Kỹ năng đã học được
Dịch	"có thể, làm được"	"biết cách, biết làm"
Ví dụ hợp	오늘은 시간이 있어서 갈 수 있어요 (Hôm nay có thời gian nên đi được)	운전할 줄 알아요 (Biết lái xe)
Trộn được?	Kỹ năng cũng nói được 수 있다	Tình huống tạm thời KHÔNG dùng 줄 알다

🎯 Quy tắc nhanh: Nói về kỹ năng học được (lái xe, bơi, nấu ăn, ngoại ngữ) → cả hai đều được, nhưng 줄 알다 tự nhiên hơn. Nói về điều kiện nhất thời ("hôm nay rảnh nên đi được") → chỉ dùng 수 있다, KHÔNG dùng 줄 알다.

4. "Thử làm": -아/어 보다 👀

Ghép đuôi -아/어 (như chia 아/어요) + 보다 (xem) = "thử làm". Chia 아/어 theo nguyên âm gốc:

Động từ	-아/어 보다	Nghĩa
먹다 (ăn)	먹어 보다	thử ăn
가다 (đi)	가 보다	thử đi
입다 (mặc)	입어 보다	thử mặc
하다 (làm)	해 보다	thử làm

Hay dùng ở dạng mệnh lệnh lịch sự -아/어 보세요 (hãy thử):

• 이거 먹어 보세요. (i-geo meo-geo bo-se-yo — Hãy ăn thử cái này.)
• 한번 입어 보세요. (Hãy mặc thử một lần.)

5. Kinh nghiệm: -아/어 본 적이 있다 / 없다 🗺️

Đây là phần "kể chuyện đời". Ghép: -아/어 보다 (thử) → định ngữ quá khứ -아/어 본 + 적이 있다 (có lần) / 적이 없다 (không lần nào).

• -아/어 본 적이 있다 = "đã từng (đã thử và có trải nghiệm đó)"
• -아/어 본 적이 없다 = "chưa từng"

Câu	Phiên âm	Nghĩa
한국에 가 본 적이 있어요	han-gu-ge ga bon jeo-gi i-sseo-yo	Tôi đã từng đến Hàn Quốc
김치를 먹어 본 적이 있어요	gim-chi-reul meo-geo bon jeo-gi i-sseo-yo	Tôi đã từng ăn kimchi
비행기를 타 본 적이 없어요	bi-haeng-gi-reul ta bon jeo-gi eop-seo-yo	Tôi chưa từng đi máy bay

🧠 Phân biệt với quá khứ thường: 한국에 갔어요 = "Tôi đã đi Hàn Quốc" (một lần cụ thể, có thể vừa rồi). 한국에 가 본 적이 있어요 = "Tôi đã từng đến HQ" (nhấn vào kinh nghiệm trong đời, không rõ khi nào). Câu sau dùng khi khoe trải nghiệm.

6. Luyện tập (tự chấm) 📝

Phần A — Chia -(으)ㄹ 수 있다 (khả năng, đuôi 있다):

1. 수영하다 → 저는 ___ (bơi được)
2. 먹다 → 매워서 ___ (cay nên không ăn được — dùng 없다)
3. 운전하다 → ___ (lái được)

Phần B — Chia -(으)ㄹ 줄 알다/모르다: 4. 만들다 → 김치를 ___ (biết làm) 5. 운전하다 → ___ (không biết lái — 모르다)

Phần C — Chia -아/어 보세요 (hãy thử): 6. 먹다 → 이거 ___ (hãy ăn thử) 7. 입다 → 한번 ___ (hãy mặc thử)

Phần D — Chia -아/어 본 적이 있다/없다: 8. 가다 + 한국에 → ___ (đã từng đến HQ) 9. 먹다 + 김치를 → ___ (đã từng ăn kimchi) 10. 타다 + 비행기를 → ___ (chưa từng đi máy bay — 없다)

Phần E — Phân biệt: 11. Chọn đúng: "Hôm nay rảnh nên tôi đi được" → (a) 갈 수 있어요 (b) 갈 줄 알아요. Giải thích. 12. 한국에 갔어요 và 한국에 가 본 적이 있어요 khác nhau ở sắc thái nào? 13. 못 가요 nói lại bằng cấu trúc -(으)ㄹ 수 없다 thế nào?

✅ Đáp án

A:

1. 수영할 수 있어요 (không batchim → ㄹ 수)
2. 먹을 수 없어요 (batchim ㄱ → 을 수)
3. 운전할 수 있어요

B: 4. 김치를 만들 줄 알아요 (만들다 giữ ㄹ → 들 줄) 5. 운전할 줄 몰라요

C: 6. 이거 먹어 보세요 (먹 nguyên âm ㅓ → 어) 7. 한번 입어 보세요 (입 → 어)

D: 8. 한국에 가 본 적이 있어요 9. 김치를 먹어 본 적이 있어요 10. 비행기를 타 본 적이 없어요

E: 11. (a) 갈 수 있어요. Vì đây là điều kiện nhất thời ("hôm nay rảnh"), không phải kỹ năng học được → dùng 수 있다, KHÔNG dùng 줄 알다. 12. 갔어요 = một lần đi cụ thể; 가 본 적이 있어요 = nhấn kinh nghiệm trong đời ("từng đến"), không rõ thời điểm. 13. 못 가요 = 갈 수 없어요 (cả hai = "không thể đi").

🏆 Tự đánh giá: Đúng ≥ 10/13 → bạn khoe khả năng và kể kinh nghiệm tốt rồi. Dưới 10 → đọc lại Mục 3 (수 있다 vs 줄 알다) và Mục 5 (적이 있다) — hai mẫu này TOPIK rất hay ra.

7. Tóm tắt ngày 23 🎯

• -(으)ㄹ 수 있다/없다 = có thể / không thể (khả năng, điều kiện).
• -(으)ㄹ 줄 알다/모르다 = biết cách / không biết (kỹ năng học được).
• -아/어 보다 = thử làm; mệnh lệnh -아/어 보세요 = hãy thử.
• -아/어 본 적이 있다/없다 = đã từng / chưa từng (kinh nghiệm trong đời).
• Batchim: không có → ㄹ 수/줄; có → 을 수 / 을 줄.

🔜 Ngày mai học gì?

Ngày 24 ta học cách nói mong muốn và ý định: -고 싶다 (muốn), -(으)려고 하다 (định), -(으)러 가다 (đi để làm gì), -기로 하다 (quyết định). Sau hôm nay bạn nói được "tôi làm được gì", mai sẽ nói "tôi muốn và định làm gì"! 🎯

📚 Series Premium "30 ngày tự học tiếng Hàn" — biên soạn bám giáo trình Seoul · Yonsei và đề TOPIK công khai. Học đều mỗi ngày 20–30 phút, sau 30 ngày bạn chạm trình sơ cấp 2, tiệm cận cấp 3.