Git rebase: làm sạch lịch sử commit (nâng cao)

📚 Git & GitHub Series (Bài 10/15) — Bắt đầu phần nâng cao. Sau khi thành thạo Pull Request ở Bài 9, ta học git rebase để làm sạch lịch sử.

Git rebase là một trong những công cụ mạnh và dễ gây sợ nhất của Git. Nó cho phép bạn viết lại lịch sử commit — gộp nhiều commit lộn xộn thành một chuỗi gọn gàng, hoặc cập nhật nhánh với main mới nhất mà không tạo merge commit rối mắt. Nhưng sức mạnh đi kèm trách nhiệm: dùng sai có thể gây rối cho cả nhóm. Bài này giải thích rebase an toàn.

Git rebase khác merge thế nào?

Cả merge và rebase đều tích hợp thay đổi từ nhánh này sang nhánh khác, nhưng theo cách khác nhau:

• Merge (Bài 5): tạo một merge commit mới nối hai dòng lịch sử. Lịch sử giữ nguyên, có nhánh rẽ.
• Rebase: "nhấc" các commit của nhánh tính năng và phát lại chúng lên trên đỉnh main mới nhất, tạo lịch sử thẳng như thể bạn vừa tách nhánh.

Theo tài liệu Git về rebase, kết quả cuối cùng về nội dung thường giống nhau, nhưng lịch sử trông khác: merge giữ vết rẽ nhánh, rebase cho đường thẳng dễ đọc.

Rebase cơ bản: cập nhật nhánh với main

Tình huống phổ biến: bạn làm nhánh tính năng vài ngày, main đã có commit mới. Để đưa nhánh lên ngang main:

git switch feature/trang-moi
git rebase main

Git phát lại từng commit của bạn lên đỉnh main. Nếu gặp conflict, xử lý như Bài 5 rồi chạy git rebase --continue. Muốn hủy giữa chừng: git rebase --abort.

Interactive rebase — sửa lịch sử commit

Đây là tính năng mạnh nhất: git rebase -i cho phép bạn chỉnh sửa một chuỗi commit gần đây.

git rebase -i HEAD~4

Git mở trình soạn thảo liệt kê 4 commit gần nhất kèm các lệnh bạn có thể áp dụng:

Ví dụ thực tế: bạn có 4 commit "wip", "wip2", "sửa typo", "xong" → dùng squash/fixup để gộp thành một commit sạch trước khi mở Pull Request.

Squash trước khi mở PR

Một thói quen chuyên nghiệp là dọn nhánh trước khi đẩy lên:

1. git rebase -i HEAD~n với n là số commit cần dọn.
2. Đổi các dòng phụ thành fixup.
3. Lưu, đóng trình soạn thảo.
4. git push --force-with-lease (vì lịch sử đã đổi).

Lưu ý --force-with-lease an toàn hơn --force vì nó từ chối ghi đè nếu remote có thay đổi bạn chưa thấy.

Quy tắc vàng của git rebase

⚠️ Không bao giờ rebase commit đã chia sẻ trên nhánh dùng chung.

Vì rebase viết lại lịch sử (đổi mã băm commit), nếu bạn rebase một nhánh mà người khác đã pull, họ sẽ gặp lịch sử "phân kỳ" và rối loạn khi đồng bộ. An toàn nhất:

• Chỉ rebase nhánh riêng của bạn, chưa ai dựa vào.
• Với nhánh chung (main, develop): dùng merge.

Rebase hay merge — chọn khi nào?

git pull --rebase — đồng bộ mà không tạo merge commit

Nhắc lại từ Bài 8: khi git pull, mặc định Git sẽ merge. Nếu muốn giữ lịch sử thẳng, bạn có thể dùng:

git pull --rebase origin main

Lệnh này fetch về rồi rebase commit của bạn lên trên thay vì tạo merge commit. Rất hợp khi bạn chỉ đang cập nhật nhánh riêng. Có thể đặt mặc định bằng git config --global pull.rebase true nếu bạn thích phong cách lịch sử tuyến tính.

Tóm lại

Git rebase giúp lịch sử commit thẳng và sạch: cập nhật nhánh với rebase main, dọn commit lộn xộn với rebase -i. Sức mạnh này đi kèm quy tắc vàng — đừng rebase những gì đã chia sẻ. Dùng đúng chỗ, rebase khiến lịch sử dự án dễ đọc và chuyên nghiệp hơn hẳn.

Ở Bài 11, chúng ta khám phá ba công cụ cứu cánh nâng cao: git stash, cherry-pick và reflog.