Jardine rót vốn vào Thaco, Vinamilk, REE tại Việt Nam ra sao?

Mục lục (thu gọn)

Nếu theo dõi tin tức chứng khoán Việt Nam, bạn khó tránh khỏi việc từng đọc câu "cổ đông ngoại Jardine Cycle & Carriage" gắn với Thaco, Vinamilk hay REE. Chuyện Jardine rót vốn vào Thaco Vinamilk REE không phải ba thương vụ rời rạc — cả ba khoản đầu tư này đều xuất phát từ cùng một tập đoàn — và tập đoàn đó chính là nhánh đầu tư của Jardine Matheson mà mình đã giới thiệu trong bài Jardine Matheson là ai? Bài này mình gom lại toàn bộ các khoản đầu tư cổ phần của Jardine tại Việt Nam, xem quy mô lớn tới đâu và vận hành qua kênh nào.

Jardine Cycle & Carriage: "cánh tay đầu tư" của Jardine Matheson ở Đông Nam Á

Jardine Cycle & Carriage (JC&C) là công ty niêm yết tại Sở giao dịch chứng khoán Singapore, có lịch sử từ năm 1926. JC&C nổi tiếng nhất với việc nắm hơn 50% cổ phần Astra International — tập đoàn ô tô đa ngành lớn nhất Indonesia. Nhưng ngoài Indonesia, JC&C còn theo đuổi chiến lược tương tự ở nhiều thị trường Đông Nam Á khác, và Việt Nam là một trong những điểm đến được rót vốn nhiều nhất ngoài Indonesia.

Để quản lý các khoản đầu tư tại Việt Nam, JC&C không đứng tên trực tiếp mà thông qua một công ty con 100% vốn tên Platinum Victory Pte Ltd, có trụ sở tại Kuala Lumpur. Đây là kênh trung gian nắm giữ toàn bộ cổ phần JC&C sở hữu tại các doanh nghiệp niêm yết Việt Nam.

Jardine rót vốn vào Thaco Vinamilk REE bắt đầu từ đâu?

Khoản đầu tư được nhắc tới nhiều nhất là Thaco (Công ty Cổ phần Ô tô Trường Hải) — nhà sản xuất, lắp ráp và phân phối ô tô lớn nhất Việt Nam, đại diện các thương hiệu Kia, Mazda, Peugeot, BMW, Mini, Foton và Fuso.

JC&C lần đầu mua 20% cổ phần Thaco vào năm 2008. Qua nhiều đợt phát hành riêng lẻ tiếp theo, tỷ lệ sở hữu tăng dần theo thời gian — một đợt đáng chú ý là năm 2019, khi JC&C chi khoảng 168 triệu USD để mua thêm cổ phần phát hành riêng lẻ, nâng tỷ lệ sở hữu lên mức hơn một phần tư công ty. Đây là một trong những thương vụ đầu tư nước ngoài vào doanh nghiệp tư nhân Việt Nam có giá trị lớn nhất giai đoạn đó.

Vinamilk và REE: mở rộng sang sữa và cơ điện lạnh

Không dừng ở ô tô, Platinum Victory còn mua vào cổ phần Vinamilk — doanh nghiệp sữa lớn nhất Việt Nam. Khoản đầu tư đáng chú ý nhất diễn ra khi Platinum Victory mua lại một phần cổ phần Vinamilk mà Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) thoái vốn, trị giá hàng trăm triệu USD, sau đó tiếp tục gom thêm để nâng tỷ lệ sở hữu lên trên 10%.

Khoản đầu tư thứ ba là REE Corporation (Công ty Cổ phần Cơ Điện Lạnh) — doanh nghiệp hoạt động đa ngành trong cơ điện lạnh, bất động sản văn phòng cho thuê và năng lượng (thủy điện, điện gió). Tỷ lệ sở hữu của Platinum Victory tại REE đã tăng đáng kể qua nhiều năm gom mua, và theo các đợt chào mua công khai gần đây, JC&C/Platinum Victory đã trở thành cổ đông lớn nhất của REE.

Cùng một khẩu vị đầu tư như ở Astra Indonesia

Nhìn sang thị trường Indonesia sẽ thấy JC&C đã áp dụng đúng công thức tương tự từ lâu: mua cổ phần chi phối tại Astra International — không phải một công ty đơn ngành, mà một tập đoàn đa lĩnh vực trải từ ô tô, xe máy, thiết bị nặng, khai khoáng, nông nghiệp cho tới tài chính. Khi mang chiến lược đó sang Việt Nam, JC&C cũng chọn những doanh nghiệp đầu ngành có vị thế khó thay thế trong lĩnh vực của mình — Thaco ở mảng lắp ráp ô tô, Vinamilk ở mảng sữa, REE ở mảng cơ điện lạnh và năng lượng — thay vì rải vốn vào nhiều doanh nghiệp nhỏ lẻ, rủi ro cao hơn.

ACB: khoản đầu tư ngân hàng đã khép lại

Trước khi tập trung vào Thaco/Vinamilk/REE, Jardine Cycle & Carriage từng là cổ đông đáng kể tại Ngân hàng Á Châu (ACB), với tỷ lệ sở hữu khoảng 7,3%. Tuy nhiên, JC&C đã thoái toàn bộ vốn khỏi ACB vào cuối năm 2017. Đây là điểm mình muốn nói rõ để tránh gây hiểu nhầm: quan hệ giữa Jardine và ACB đã kết thúc từ nhiều năm trước, không còn là một phần trong danh mục hiện tại của tập đoàn tại Việt Nam.

Vì sao các con số tỷ lệ sở hữu luôn "dao động"?

Một lưu ý quan trọng khi đọc về các khoản đầu tư này: tỷ lệ sở hữu của JC&C/Platinum Victory tại Thaco, Vinamilk và REE thay đổi liên tục theo từng đợt mua thêm, chào mua công khai, hoặc biến động giá cổ phiếu ảnh hưởng tới tỷ lệ sở hữu tính theo giá trị. Vì vậy, thay vì chốt một con số phần trăm cố định, cách đọc đúng nhất là hiểu bản chất: đây là chiến lược nắm giữ cổ phần chiến lược dài hạn tại các doanh nghiệp đầu ngành Việt Nam, chứ không phải các khoản đầu tư tài chính ngắn hạn để lướt sóng. Ai cần số liệu cập nhật theo thời điểm nên tra trực tiếp báo cáo thường niên của Jardine Cycle & Carriage hoặc công bố thông tin của chính Thaco, Vinamilk, REE trên HOSE.

Nhìn tổng thể cả ba khoản đầu tư này, cùng với mảng bán lẻ Guardian (đọc thêm ở bài Guardian Việt Nam thuộc tập đoàn nào?) và mảng F&B qua Starbucks/Pizza Hut (bài Ai đứng sau Starbucks Việt Nam?), có thể thấy Jardine Matheson đang vận hành một danh mục khá đa dạng tại Việt Nam — trải từ bán lẻ, F&B cho tới cổ phần doanh nghiệp niêm yết, đúng như mô hình tập đoàn đa ngành mà họ đã áp dụng suốt 190 năm qua.

Xem thêm các bài phân tích doanh nghiệp và dòng vốn quốc tế khác trong chuyên mục Thế giới hoặc Kiến thức trên blog.