Review The Giver (2014): khi ký ức khiến con người biết sống

Có những bộ phim không gây choáng ngợp lúc xem, nhưng nhiều năm sau vẫn thỉnh thoảng quay lại trong đầu như một tiếng chuông nhỏ. Với mình, The Giver – Người Truyền Ký Ức là một phim như thế. Bài review The Giver này được viết từ vị trí đó: không phải ngay sau suất chiếu, mà sau một quãng đủ dài để biết điều gì của phim thật sự ở lại.

Với tôi, đây là một bộ phim hay theo kiểu lặng. Khi nhớ lại, nó tạo nên một kỷ niệm đẹp trong tâm hồn — không hẳn vì cốt truyện, mà vì cảm giác còn đọng lại sau khi xem: rằng ký ức, kể cả ký ức đau, chính là thứ khiến con người sống thật.

Thông tin nhanh về phim

Hạng mục	Chi tiết
Thể loại	Khoa học viễn tưởng, chính kịch, dystopia
Đạo diễn	Phillip Noyce
Nguyên tác	Tiểu thuyết The Giver (1993) của Lois Lowry
Năm phát hành	2014
Chủ đề chính	Ký ức, cảm xúc, tự do lựa chọn
Điểm mạnh	Ý tưởng triết học dễ tiếp cận, ngôn ngữ hình ảnh đen trắng – màu, Jeff Bridges
Điểm cần cân nhắc	Chuyển thể hơi gọn, một số chi tiết chưa đủ chiều sâu so với nguyên tác
Hợp với ai	Người thích sci-fi nhẹ, giàu thông điệp, thiên về suy ngẫm

Thông tin sản xuất và đánh giá tổng hợp có thể xem trên IMDb.

Một xã hội hoàn hảo đến mức không còn gì để cảm nhận

Câu chuyện diễn ra trong một Cộng đồng tưởng như lý tưởng: không chiến tranh, không đói nghèo, không đau khổ. Cái giá của sự bình yên ấy là mọi thứ tạo nên trải nghiệm con người đều bị xóa bỏ — ký ức của nhân loại, màu sắc, âm nhạc, tình yêu, thậm chí quyền được chọn nghề nghiệp hay cảm xúc của chính mình. Mỗi sáng, mọi công dân tiêm một mũi thuốc để giữ tâm trí "ổn định". Thế giới ấy được quay bằng hai màu đen trắng — và đó là một trong những quyết định thị giác đắt giá nhất của phim.

Jonas, chàng trai vừa đến tuổi trưởng thành, được Hội đồng chọn cho một vai trò đặc biệt: Người Tiếp Nhận Ký Ức. Cậu sẽ học từ The Giver — người duy nhất trong Cộng đồng còn lưu giữ toàn bộ ký ức của nhân loại, từ tuyết rơi, ánh nắng, lễ cưới, cho đến chiến tranh và mất mát. Khi ký ức chảy vào Jonas, màu sắc bắt đầu trở lại với khung hình. Và một khi đã biết thế giới từng như thế nào, Jonas không thể sống tiếp như chưa từng biết.

Mình dừng tóm tắt ở đây — phần còn lại của phim là hành trình bạn nên tự đi.

Điều phim làm tốt: một ý tưởng lớn được kể bằng ngôn ngữ giản dị

Sức mạnh lớn nhất của The Giver nằm ở ý tưởng gốc của Lois Lowry: nếu loại bỏ hết đau khổ, con người còn lại gì? Đây là câu hỏi triết học nặng ký, nhưng phim kể nó bằng ngôn ngữ trong trẻo, dễ tiếp cận — không cần am hiểu dòng phim dystopia bạn vẫn nắm trọn vấn đề. So với những dystopia cùng thời thiên về hành động, The Giver chọn đường đi tĩnh hơn: xung đột chính không phải giữa người với người, mà giữa sự an toàn và sự sống đúng nghĩa.

Cách dùng màu sắc như một nhân vật là điều mình nhớ nhất. Khung hình đen trắng của Cộng đồng không chỉ đẹp kiểu lạ mắt — nó khiến khán giả cảm thấy sự thiếu vắng trước khi hiểu nó. Khoảnh khắc màu đỏ đầu tiên len vào thế giới của Jonas có sức nặng hơn mọi lời thoại giải thích. Đó là kiểu kể chuyện bằng hình ảnh mà mình luôn mong gặp nhiều hơn.

Và tất nhiên, Jeff Bridges. Ông theo đuổi dự án này gần hai thập kỷ trước khi phim thành hình, và bạn cảm nhận được điều đó trong từng cảnh: một The Giver mệt mỏi, trĩu nặng, nhưng vẫn ấm. Những phân đoạn truyền ký ức giữa ông và Jonas — do Brenton Thwaites, diễn viên Úc mình từng viết bài chân dung, thể hiện — là phần lõi cảm xúc của phim. Thwaites mang đến một Jonas trong sáng vừa đủ để cú vỡ của nhân vật trở nên đáng tin.

Meryl Streep trong vai Trưởng Lão cũng đáng nói: bà không diễn một phản diện, mà diễn một niềm tin — niềm tin rằng con người không đủ khôn ngoan để được tự do. Chính vì phản diện "có lý" như vậy mà câu hỏi của phim còn vang lâu sau khi hết.

Điều phim chưa trọn vẹn

Nói một cách công bằng, The Giver là bản chuyển thể hơi gọn so với tiềm năng của nguyên tác.

Nhịp phim nhanh hơn chiều sâu của sách. Tiểu thuyết của Lowry dành nhiều thời gian cho quá trình Jonas thay đổi từng chút một; phim nén hành trình đó lại, khiến vài bước chuyển tâm lý — đặc biệt ở hồi ba — diễn ra vội hơn mức mình mong. Người chưa đọc sách vẫn theo kịp, nhưng người yêu nguyên tác sẽ thấy thiếu vài nhịp lắng cần thiết.

Việc nâng tuổi nhân vật (Jonas trong sách 12 tuổi, trong phim là thanh niên) giúp casting và tuyến tình cảm dễ làm hơn, nhưng cũng làm mềm đi phần nào cú sốc của nguyên tác — một đứa trẻ phải gánh toàn bộ nỗi đau của nhân loại là hình ảnh ám ảnh hơn nhiều.

Hồi kết thiên về hồi hộp hơn suy tưởng. Có thể hiểu được về mặt điện ảnh, nhưng nó khiến phim gần với các dystopia tuổi trẻ cùng thời hơn là giữ trọn chất thiền của sách.

Những điều này khiến The Giver dừng ở mức "phim tốt mang một ý tưởng lớn" thay vì tác phẩm lớn trọn vẹn. Nhưng với mình, ý tưởng ấy đủ mạnh để cân lại phần lớn hạn chế.

Vì sao phim để lại một kỷ niệm đẹp trong tôi

Mình xem The Giver vào thời điểm chưa nghĩ nhiều về giá trị của ký ức. Phim không thay đổi đời mình ngay lúc đó — nó thấm chậm. Nhiều năm sau, mỗi khi nhớ lại, thứ hiện lên là cảnh Jonas lần đầu thấy màu sắc, là gương mặt Jeff Bridges khi trao đi một ký ức đau, là câu hỏi cứ ở lại: nếu được chọn quên hết mọi nỗi buồn, mình có chọn không?

Câu trả lời của phim — và cũng là của mình — là không. Ký ức dù đau vẫn là bằng chứng rằng ta đã sống thật, đã yêu thật, đã mất mát thật. Một bộ phim khiến mình trân trọng hơn chính những ký ức không hoàn hảo của đời mình, với mình, là một bộ phim đáng được nhớ đến. Nó nằm trong tâm hồn như một kỷ niệm đẹp — đúng nghĩa đen.

Ai nên xem, ai có thể không hợp

Nên xem nếu bạn:

• Thích sci-fi nhẹ nhàng, giàu thông điệp, thiên về câu hỏi hơn câu trả lời
• Quan tâm đến chủ đề ký ức, cảm xúc và quyền tự do lựa chọn
• Muốn một phim có thể xem cùng gia đình và bàn luận sau khi xem

Có thể không hợp nếu bạn:

• Chờ đợi một dystopia khốc liệt, kịch tính, nhiều hành động
• Là người yêu nguyên tác đến mức khó chấp nhận thay đổi khi chuyển thể
• Không hợp với nhịp phim chậm và tông kể chuyện ngụ ngôn

Kết luận review The Giver: 7.5/10 — viên ngọc lặng lẽ của dòng sci-fi thông điệp

Mình chấm The Giver 7.5/10. Không phải phim hoàn hảo — bản chuyển thể còn nợ nguyên tác một ít chiều sâu — nhưng là phim đáng xem nếu bạn thích sci-fi nhẹ, giàu thông điệp và tin rằng một bộ phim hay không nhất thiết phải ồn ào.

Nếu bạn muốn đọc thêm các bài review phim trong chuyên mục Điện ảnh, mình vừa viết về một sci-fi tinh thần hoàn toàn khác: Đấu Sĩ Tối Thượng (Jiu Jitsu 2020) — võ thuật giải trí thuần chất. Còn nếu tò mò về dàn diễn viên, bài chân dung Brenton Thwaites — từ Cairns đến Hollywood trong chuyên mục Kiến thức kể kỹ hành trình của chàng Jonas ngoài đời thực. Bạn nhớ gì nhất về The Giver? Chia sẻ với mình ở phần bình luận nhé.