A24 là gì? Xưởng phim độc lập khuấy đảo Hollywood

Mục lục (thu gọn)

Nếu bạn từng xem Hereditary xong không dám tắt đèn ngủ, hoặc ra khỏi rạp sau Cuộc chiến đa vũ trụ với cảm giác vừa khóc vừa cười, nhiều khả năng bạn vừa xem một phim của A24. Đây là hãng phim độc lập kỳ lạ nhất Hollywood hiện nay: ngân sách thường khiêm tốn, đạo diễn phần lớn là những cái tên còn "kén khán giả", nhưng phim của họ vừa thắng Oscar đều đặn vừa có cả một cộng đồng fan trung thành sẵn sàng xăm logo hãng lên người. Mình viết bài này để tổng hợp lại A24 thực sự là ai, họ đi lên từ đâu, và vì sao một xưởng phim "làm phim khó xem" lại trở thành thế lực đáng gờm bậc nhất Hollywood.

A24 là ai, làm những gì?

A24 Films LLC là công ty giải trí độc lập có trụ sở tại New York, hoạt động trên ba mảng: sản xuất phim điện ảnh, sản xuất truyền hình và phát hành phim (bao gồm cả phim của các hãng khác). Tính đến 2019, công ty chỉ có khoảng 124 nhân viên — con số nhỏ đến bất ngờ so với quy mô ảnh hưởng mà họ tạo ra trong ngành.

Danh sách phim của A24 đọc như một bảo tàng của điện ảnh độc lập đương đại: Moonlight (2016), Lady Bird: Tuổi nổi loạn (2017), Hereditary (2018), The Lighthouse (2019), Uncut Gems (2019), Cuộc chiến đa vũ trụ (2022), The Iron Claw (2023), Muôn kiếp nhân duyên (2023), The Brutalist (2024), Ngày tàn của đế quốc (2024), Friendship (2024) và Marty Supreme (2025). Đó là chưa kể mảng truyền hình với những cái tên như Euphoria, Beef hay Ramy.

Khởi nguồn từ một chuyến lái xe ở Ý

Câu chuyện về cái tên A24 là chi tiết mình thích nhất khi tìm hiểu về hãng phim này. Công ty được thành lập ngày 20/08/2012 bởi ba người: Daniel Katz — người từng đứng đầu bộ phận tài chính điện ảnh tại Guggenheim Partners; David Fenkel — chủ tịch kiêm đồng sáng lập công ty phát hành Oscilloscope; và John Hodges — cựu Giám đốc sản xuất và phát triển tại Big Beach.

Cái tên "A24" không phải một mật mã bí hiểm gì cả — nó xuất phát từ đường cao tốc A24 của Ý, con đường mà Daniel Katz đang lái xe qua khi ý tưởng thành lập công ty nảy ra trong đầu. Chi tiết thú vị là con đường này lại tình cờ có một vị trí trong lịch sử điện ảnh Ý, từng xuất hiện trong các phim theo trường phái tân hiện thực và siêu thực — một sự trùng hợp khá hợp với gu làm phim "khác người" mà A24 theo đuổi sau này. Guggenheim Partners là bên rót vốn hạt giống ban đầu, còn mục tiêu thành lập, theo lời người sáng lập, đơn giản là để họ được "trải nghiệm phim ảnh từ một góc nhìn khác".

Những năm đầu: phát hành trước, sản xuất sau

A24 không bắt đầu bằng việc tự sản xuất phim, mà đi lên từ mảng phát hành. Phim đầu tiên hãng đưa ra rạp là A Glimpse Inside the Mind of Charles Swan III của Roman Coppola (2013), tiếp đó là một loạt cái tên định hình gu thẩm mỹ ban đầu của hãng: Ginger & Rosa (Sally Potter), Spring Breakers (Harmony Korine), The Bling Ring (Sofia Coppola) và The Spectacular Now (James Ponsoldt).

Chỉ trong năm đầu tiên, A24 đã ký hợp đồng trị giá 40 triệu USD với DirecTV Cinema và một thỏa thuận với Amazon Prime để đưa phim lên Amazon Instant Video sau giai đoạn phát hành DVD/Blu-ray. Đến năm 2014–2015, họ bắt đầu mua bản quyền phát hành cho Ex Machina, Room và giành quyền phát hành toàn cầu cho The Witch — bộ phim kinh dị debut của Robert Eggers, người sau này trở thành một trong những đạo diễn gắn bó lâu nhất với hãng.

Năm 2015, A24 mở rộng sang mảng truyền hình, bắt đầu với Playing House cho USA Network. Đến năm 2016, công ty chính thức rút gọn tên gọi từ "A24 Films" thành "A24" — cùng năm mà Moonlight ra đời và sau đó mang về ba giải Oscar, bao gồm Phim hay nhất. Đây là cột mốc biến A24 từ một hãng phát hành thú vị thành một tên tuổi được cả Hollywood chú ý.

Thay đổi nhân sự và những cú bắt tay lớn

Năm 2018, đồng sáng lập John Hodges rời công ty. Cùng năm, A24 ký hợp đồng hợp tác nhiều năm với Apple để sản xuất loạt phim gốc cho Apple TV+. Đến năm 2019, họ tiếp tục ký thỏa thuận phát sóng truyền hình cáp cao cấp với Showtime Networks cho các phim phát hành đến hết năm 2022.

Giai đoạn này cũng chứng kiến A24 nâng hạn mức tín dụng từ 50 triệu lên 125 triệu USD (hợp tác cùng Bank of America, JP Morgan và SunTrust Banks) để đủ sức tài trợ cho quy mô sản xuất ngày càng lớn — một dấu hiệu cho thấy hãng phim "indie" này đã không còn nhỏ như cái tên gợi ý.

Cuộc chiến đa vũ trụ: cú hích thương mại lớn nhất

Nếu Moonlight là cột mốc chứng minh A24 có thể thắng giải, thì Cuộc chiến đa vũ trụ (Everything Everywhere All at Once, 2022) của bộ đôi Daniels mới là cột mốc chứng minh A24 có thể vừa thắng giải vừa thắng doanh thu. Phim giành giải Oscar Phim hay nhất cùng tổng cộng bảy giải Oscar, được cả khán giả lẫn giới phê bình đón nhận nồng nhiệt, và trở thành phim đầu tiên trong lịch sử hãng cán mốc doanh thu toàn cầu trên 100 triệu USD.

Thành công đó mở ra một giai đoạn A24 tự tin hơn hẳn với những dự án có quy mô lớn dần: The Iron Claw, The Brutalist, Ngày tàn của đế quốc (Civil War) — những phim vẫn giữ chất tác giả nhưng tiếp cận khán giả đại chúng rộng hơn nhiều so với thời kỳ đầu chỉ quanh quẩn ở các rạp arthouse.

Phong cách làm phim: không công thức, nhưng có "gu"

Phim của A24 không đi theo một khuôn mẫu cố định, nhưng nếu xem đủ nhiều, bạn sẽ nhận ra vài đặc điểm lặp lại: cảm giác chân thực đến khó chịu (verisimilitude), sự trực diện và cảm giác thể xác mạnh (viscerality) — đặc biệt rõ trong dòng phim kinh dị của hãng — cùng với những cấu trúc tự sự mơ hồ, đào sâu nội tâm nhân vật thay vì chạy theo cốt truyện tuyến tính dễ đoán.

Danh sách đạo diễn gắn bó với A24 cũng phản ánh đúng gu đó: Ari Aster (Hereditary, Midsommar), Robert Eggers (The Witch, The Lighthouse), Darren Aronofsky, Sean Baker, bộ đôi Daniels, Alex Garland, Yorgos Lanthimos, Celine Song, David Lowery, Mike Mills và anh em nhà Safdie. Đây đều là những cái tên có phong cách tác giả rõ nét — thứ mà các hãng phim lớn thường ngại đầu tư vì rủi ro thương mại, nhưng lại chính là "đặc sản" giúp A24 khác biệt.

Vì sao A24 có cả một "văn hóa cult"?

Ít hãng phim nào ở Hollywood xây dựng được cộng đồng fan trung thành như A24 — người xem sưu tầm áo, mua vé xem lại nhiều lần, và coi logo A24 gần như một bảo chứng chất lượng. IndieWire từng dẫn lời một lãnh đạo cấp cao giấu tên trong ngành nhận xét: "A24 là một doanh nghiệp có tham vọng không giới hạn. Họ không hướng tới việc trở thành Focus Features, mà muốn trở thành một tập đoàn truyền thông lớn."

Đạo diễn David Lowery (A Ghost Story, The Green Knight) từng khen: "Điều tuyệt vời ở A24 là họ luôn sẵn sàng đón nhận thử thách. Họ không hề nao núng; họ có thể biến khía cạnh khó khăn nhất, khó bán nhất của bộ phim thành tài sản lớn nhất của nó." Còn đạo diễn James Ponsoldt thì cho rằng A24 "xuất sắc trong việc ủng hộ những tiếng nói điện ảnh riêng biệt, bởi họ thực sự yêu các bộ phim của mình."

Hãng còn tổ chức các phiên đấu giá đạo cụ, trang phục và bối cảnh phim để gây quỹ từ thiện cho FDNY Foundation, Food Bank For New York City, NYC Health + Hospitals và Queens Community House — một cách khá thông minh để vừa nuôi dưỡng cộng đồng fan vừa làm điều tử tế.

Vài suy nghĩ của mình

Điều mình thấy thú vị nhất ở A24 không phải là danh sách giải thưởng, mà là cách họ chứng minh một nghịch lý: phim càng "khó bán" theo kiểu truyền thống, càng có thể trở thành tài sản thương hiệu lớn nếu làm đúng cách và đúng gu. Dĩ nhiên, từ năm 2023 trở đi, nhiều người trong ngành cũng nhận thấy A24 đang dần tiếp cận thương mại hơn — nhưng nếu điều đó vẫn giữ được sự tôn trọng dành cho các đạo diễn có cá tính, thì đó vẫn là một hướng đi đáng theo dõi.

Đây là bài mở màn cho một cụm bài mình dự định viết về các phim của A24, đặc biệt là những phim vừa hoặc sắp ra rạp tại Việt Nam. Mở đầu là Backrooms: Thực thể quỷ quyệt — phim kinh dị khoa học viễn tưởng mới nhất của hãng, chuyển thể từ series phim mạng nổi tiếng của Kane Parsons. Nếu bạn thích dòng phim kinh dị đương đại, có thể đọc thêm review The Creator (2023) hoặc ghé chuyên mục Điện ảnh để xem toàn bộ bài viết về phim ảnh trên blog. Ngoài ra, blog mình cũng có chuyên mục Kiến thức biên soạn từ Wikipedia, ví dụ chân dung diễn viên Brenton Thwaites. Bạn thích phim nào của A24 nhất, để lại bình luận cho mình biết nhé!

📚 Bài viết tham khảo và biên soạn lại từ Wikipedia (CC BY-SA). Xem bản gốc: Tiếng Việt.