Thăm mộ Gia Cát Lượng núi Định Quân: sử tích Minh Tư sạn đạo Tam Quốc

Mục lục (thu gọn)

Đứng trước mộ Gia Cát Lượng tại núi Định Quân, Hán Trung, điều đầu tiên đập vào mắt không phải một ngôi mộ uy nghi — mà là cỏ mọc lên hơn người, cây cối xanh tốt, và hàng chục người dân địa phương đang thắp hương, cúng cá chép, bán hàng quán nhộn nhịp quanh cổng đền Vũ Hầu.

Nơi đây là đất phát tích của nhà Hán, sau lưng là cung điện của Lưu Bang. Phía trước là dãy núi Tần Lĩnh cao 2.000–3.000m, ngăn cách giữa Hán Trung và Trường An. Chính trên những con đường sạn đạo quanh co này, Gia Cát Lượng đã sáu lần ra Kỳ Sơn đánh phạt Ngụy, để lại những sử tích thần bí mà đến nay vẫn khiến người ta say mê.

Hán Trung: đất phát tích nhà Hán

Sau khi Lưu Bang đánh vào Hàm Dương, Hạng Vũ phận ông về Hán Trung làm Hán Vương. Đây là nơi khởi nghiệp của nhà Hán — nền tảng để sau này Lưu Bang lật đổ Hạng Vũ, thống nhất Trung Quốc.

Chỗ đứng của chúng ta hôm nay gọi là Hán Trung, phía trước là dãy núi Tần Lĩnh hùng vĩ. Ngày xưa, để đánh vào Trường An, quân Hán phải vượt qua năm con đường xuyên núi:

1. Kỳ Sơn — nổi tiếng nhất, con đường Gia Cát Lượng thường dùng
2. Trần Thương
3. Bao Tà
4. Thảng Lạc
5. Tí Ngọ

Sử tích Ám Độ Trần Thương: khi Hạng Tiến lừa Tư Mã Ý

Năm 211, Hạng Tiến giả bộ sửa sạn đạo để khiến Tư Mã Ý nghĩ quân Hán đang chuẩn bị lâu dài. Thực ra Hạng Tiến sửa con đường Bao Tà để quân hành quân trong 4 tháng, còn ông cho quân đi vòng qua Trần Thương — đường dài hơn nhưng đánh úp bất ngờ.

Kết quả: Tư Mã ý bị đánh bại tại Hàm Dương. Đây là điển hình của "Ám Độ Trần Thương" — dùng đường vòng để đánh úp địch ở nơi họ không ngờ.

Gia Cát Lượng và sáu lần ra Kỳ Sơn

Gia Cát Lượng sử dụng con đường Kỳ Sơn để vận chuyển quân lương từ Hán Trung ra phía bắc đánh Ngụy. Nhưng đường sạn đạo lúc bấy giờ vô cùng khó khăn:

• Dãy Tần Lĩnh cao 2.000–3.000m, đường mòn hẹp, nhiều đoạn leo vách núi treo
• Quân lương phải vận chuyển bằng xe rùa cúc kích (xe thồ cổ), mỗi xe chỉ đẩy được 300–400kg
• Có đoạn đường hầm xuyên núi đầu tiên thế giới, đào từ thời Đông Hán, rộng chỉ 3m
• Dòng sông bên dưới sâu 60–70m, quân lính thả bè tre, kéo dây qua sông rồi đẩy xe rùa lên đường mòn

Vận lương khó khăn đến mức Gia Cát Lượng khóc quân lương không biết bao nhiêu lần. Tư Mã Ý biết điểm yếu này nên chỉ cần phòng thủ, không cần đánh lớn — để Gia Cát Lượng tự khắc thiếu lương mà rút lui.

Ngũ Trượng Nguyên: nơi Vũ Hầu nhắn mắt

Năm 234, Gia Cát Lượng dẫn quân ra Ngũ Trượng Nguyên (nay là Bảo Kê, Thiểm Tây), đóng trại đánh Tư Mã Ý. Ông bày đủ mưu kế — bát quái trận, mưu lửa, mưu cướp lương — nhưng Tư Mã Ý vẫn không ra đánh.

Cuối cùng Gia Cát Lượng bệnh nặng, mất trên chiến trường ở tuổi 54. Trước khi chết, ông dặn: "chôn tôi ở núi Định Quân" — nơi ông ở 8 năm, tích quân lương, nhìn ra phía bắc, chiến lược quan trọng nhất của Tam Quốc.

Sự tích chôn cất: dây rơm đoạn, quân lính mệt quá chôn đại

Theo truyền thuyết, Gia Cát Lượng sai 4 quân lính dùng đòn gỗ + dây rơm để dẫn đường về núi Định Quân: "Cứ đi về phía nam, khi nào dây rơm đứt thì chôn ta ở đó."

Nhưng dây rơm không chịu đứt. Bốn người mệt quá, cắt dây, bẻ đòn gánh, chôn đại tại chỗ họ đứng. Khi Lưu Thiện (Thiếu chủ) hỏi sao đứt dây nhanh thế, sự thật bị lộ → bốn người bị chém đầu.

Đây cũng là lý do ông chỉ được tôn là Vũ Hầu chứ không phải Vũ Vương hay Vũ Công: thời Lưu Bang, người không phải họ Lưu chỉ được phong tước hầu là cao nhất, sợ họ lật nhà Hán như Tào Tháo sau này.

Đến núi Định Quân hôm nay

Sau lưng đền Vũ Hầu là tượng Gia Cát Lượng đứng trên cỗ xe gỗ, hướng về phía bắc — như ông còn đang nhìn ra Trường An, còn đang nghĩ cách bắt phạt.

Leo lên đỉnh núi Định Quân (chỉ cao 60–70m so với chân núi), bạn thấy toàn cảnh vùng Hán Trung: phía bắc là vùng Quan Trung, phía nam là Thục Đạo. Chính từ đây, Gia Cát Lượng 8 năm tích lương, sáu lần xuất bắc, nhìn sang núi Định Quân phía đối diện — nơi Tư Mã Ý đóng quân phòng thủ.

Bia "Cuộn Tuyết" của Tào Tháo

Trên sạn đạo Trần Thương có tảng đá lớn với hai chữ khắc: "Cuộn Tuyết". Đây là do Tào Tháo khắc khi ông dẫn quân từ Quan Trung vào Hán Trung năm 219, sau khi Hạ Hầu Uyên bị Hoàng Trung giết.

Tào Tháo thấy sông chảy cuộn cuộn như tuyết trắng, nên đặt tên "Cuộn Tuyết". Nguyên bản khắc đầy đủ "Cuộn Tuyết" có dấu nét thủy ba phẩy, nhưng Tào Tháo chỉ khắc "Cuộn" thiếu dấu thủy — ông chỉ xuống dòng nước bên dưới nói: "Nước đã quá nhiều, cần gì thêm chữ thủy nữa?"

Sau khi đập thủy điện được xây, nước dâng lên gần 100m, tảng đá này được đục ra, lắp lại gần đập để du khách tham quan.

Mộ Gia Cát Lượng đông như trấn

Điều khiến ấn tượng nhất không phải kiến trúc lộng lẫy, mà là sự tôn kính của người dân. Mộ Vũ Hầu đông hơn cả mộ Quan Vũ ở thành đô — hàng chục ngàn người mỗi năm, thắp hương, cúng cá chép, mua hoa, bán hàng quán nhộn nhịp hai bên đường.

Lý do? Tư tưởng Nho giáo "trung trung tận tụy" — Gia Cát Lượng cả đời phục vụ nhà Thục, sáu lần ra bắc đánh phạt, chết trên chiến trường, không để lại tài sản gì lớn. Người Trung Quốc coi ông là biểu tượng của trung thần.

Kết luận

Thăm mộ Gia Cát Lượng tại núi Định Quân không chỉ là một chuyến du lịch — đó là đi vào lịch sử Trung Quốc qua chính địa điểm. Bạn đứng tại nơi Lưu Bang khởi nghiệp, đi trên sạn đạo Gia Cát Lượng từng vận lương, ngắm dãy Tần Lĩnh ông từng nhìn ra phía bắc, và thắp hương trước mộ của vị trung thần đã sống và chết vì ý chí của mình.

Lưu ý khi đi:

• Vé vào cửa khoảng 40.000đ/người
• Đi bộ khoảng 1km từ cổng đến mộ
• Nên đi vào ngày thường để tránh đông đúc
• Có thể kết hợp thăm di tích sạn đạo Trần Thương và hang xuyên núi Đông Hán gần đó

Xem thêm các bài về du lịch lịch sử và kiến thứcthời khác trên blog.