Thu nhập bao nhiêu phải đóng thuế?

Mục lục (thu gọn)

Mỗi lần tới mùa quyết toán thuế, mình lại thấy bạn bè đồng nghiệp loay hoay hỏi nhau đúng một câu: thu nhập bao nhiêu phải đóng thuế? Từ năm 2026, câu trả lời đã khác hẳn so với vài năm trước, vì Nghị định 253/2026 lần đầu tiên cho phép người làm công ăn lương được trừ thêm cả chi phí y tế lẫn giáo dục trước khi tính thuế thu nhập cá nhân (TNCN) — một thay đổi mà theo mình là đáng chú ý nhất trong nhiều năm trở lại đây.

💡 Minh bạch & miễn trừ: Bài viết được mình tổng hợp lại theo Nghị định 253/2026, Thông tư 87/2026 của Bộ Tài chính và ý kiến các chuyên gia thuế, dựa trên bài viết gốc của báo Thanh Niên. Nội dung chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn thuế chuyên nghiệp — số thuế thực nộp của mỗi người còn phụ thuộc vào hồ sơ, chứng từ cụ thể. Chi tiết tại Điều khoản & Miễn trừ.

Thu nhập bao nhiêu phải đóng thuế: trên 28,6 triệu đồng/tháng mới phải nộp

Đây là con số mà mình nghĩ nhiều người đi làm sẽ quan tâm nhất. Theo Nghị định 253/2026 quy định chi tiết luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, từ năm 2026 người làm công ăn lương được khấu trừ thêm chi phí y tế và giáo dục, đào tạo với tổng mức tối đa 47 triệu đồng/năm — gồm tối đa 23 triệu đồng/năm cho khám chữa bệnh tại cơ sở y tế trong nước (thuộc danh mục bảo hiểm y tế chi trả) và tối đa 24 triệu đồng/năm cho học phí từ mầm non đến đại học, giáo dục nghề nghiệp, các khóa đào tạo kỹ năng chuyên môn.

Cùng lúc đó, mức giảm trừ gia cảnh cho bản thân người nộp thuế cũng được nâng lên 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm), còn mức giảm trừ mỗi người phụ thuộc tăng lên 6,2 triệu đồng/tháng. Bộ Tài chính tính toán rằng một người có 1 người phụ thuộc và hưởng đầy đủ các khoản giảm trừ sẽ được khấu trừ tổng cộng khoảng 307,4 triệu đồng/năm (186 triệu giảm trừ bản thân + 74,4 triệu giảm trừ người phụ thuộc + 23 triệu chi phí y tế + 24 triệu chi phí giáo dục). Quy ra tháng, người lao động có 1 người phụ thuộc chỉ bắt đầu phát sinh nghĩa vụ thuế khi thu nhập sau các khoản bảo hiểm bắt buộc vượt khoảng 28,63 triệu đồng/tháng.

Ngoài ra, một loạt khoản chi cũng được nới trước khi tính thuế:

• Tiền ăn giữa ca, ăn trưa: chỉ tính vào thu nhập chịu thuế nếu vượt 1,2 triệu đồng/người/tháng, thay vì mức 730.000 đồng/tháng như trước. Nếu doanh nghiệp trực tiếp tổ chức bữa ăn, mua suất ăn hoặc phát phiếu ăn thì toàn bộ khoản này không tính vào thu nhập chịu thuế.
• Trợ cấp thôi việc, mất việc vượt mức theo quy chế nội bộ doanh nghiệp — không tính thuế.
• Tiền lương cho ngày nghỉ phép chưa sử dụng — được miễn thuế TNCN.
• Đóng góp quỹ hưu trí tự nguyện — mức khấu trừ tối đa nâng từ 1 triệu lên 3 triệu đồng/tháng.

Vì sao thay đổi này được đánh giá tích cực?

TS Nguyễn Ngọc Tú, giảng viên Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội, đánh giá việc bổ sung chi phí y tế, giáo dục vào diện được giảm trừ là một trong những điểm tiến bộ nhất của lần sửa luật này. Chỉ riêng giảm trừ gia cảnh cho bản thân (không có người phụ thuộc) cộng khoản giảm trừ tối đa chi phí y tế và giáo dục đã giúp người nộp thuế được khấu trừ khoảng 233 triệu đồng/năm — tương đương thu nhập trên 19,41 triệu đồng/tháng mới bắt đầu phải nộp thuế. Nếu cộng thêm các khoản miễn trừ khác như tiền ăn giữa ca, ngưỡng thu nhập chịu thuế thực tế có thể còn cao hơn nữa, và càng nhiều người phụ thuộc thì ngưỡng này càng tăng.

Tuy vậy, ông Tú cũng lưu ý đây là mức tính khi người nộp thuế đáp ứng đầy đủ điều kiện để được hưởng tất cả các khoản giảm trừ. Trên thực tế, việc khấu trừ chi phí y tế, giáo dục, đào tạo đòi hỏi đầy đủ hồ sơ, chứng từ theo quy định — nên ngưỡng thu nhập chịu thuế của mỗi người sẽ khác nhau tùy điều kiện và khoản chi thực tế phát sinh. Đây cũng là điều mình nghĩ nhiều người dễ bỏ qua: có quyền được giảm trừ không đồng nghĩa với việc tự động được giảm trừ, bạn vẫn phải giữ hóa đơn, biên lai đầy đủ.

Những trường hợp không phải quyết toán thuế TNCN

Không phải ai có thu nhập từ tiền lương, tiền công cũng phải tự quyết toán thuế. Theo quy định mới, các trường hợp sau không phải quyết toán:

• Người có số thuế phải nộp thấp hơn số đã tạm nộp nhưng không có nhu cầu hoàn thuế hoặc bù trừ sang kỳ tính thuế tiếp theo.
• Người có thêm thu nhập ở nơi khác với mức bình quân không quá 15 triệu đồng/tháng, và khoản này đã bị đơn vị chi trả khấu trừ 10% theo quy định.
• Người ủy quyền cho tổ chức chi trả thu nhập quyết toán thay, dù đủ hay không đủ 12 tháng làm việc.

Trường hợp cá nhân chọn tự quyết toán, hệ thống quản lý thuế sẽ tự động tổng hợp toàn bộ thu nhập từ tiền lương, tiền công phát sinh trong năm và khấu trừ số thuế đã được các đơn vị chi trả khấu trừ — phần nào giúp giảm bớt việc phải tự cộng dồn thủ công như trước.

"Trần" chi phí y tế, giáo dục vẫn còn thấp

Dù được đánh giá tích cực, chính sách mới vẫn có giới hạn. Ông Nguyễn Thái Sơn, chuyên gia về thuế, cho rằng mức khống chế 47 triệu đồng/năm cho chi phí y tế và giáo dục vẫn còn thấp so với chi phí dịch vụ thực tế, nhất là khi hệ thống dịch vụ tư nhân ngày càng chiếm tỷ trọng lớn. Mức trần này chưa phản ánh đầy đủ gánh nặng của những trường hợp có chi phí y tế lớn hoặc kéo dài nhiều năm — vì vậy ông kiến nghị nên mở rộng toàn bộ khoản chi phí y tế, miễn là người nộp thuế cung cấp đầy đủ chứng từ.

Một điểm gây tranh cãi khác là ngưỡng thu nhập để xác định người phụ thuộc. Theo Thông tư 87/2026, một người được tính là phụ thuộc nếu không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân từ tất cả nguồn không vượt quá 3 triệu đồng/tháng, nâng từ mức 1 triệu đồng trước đây. Bộ Tài chính lý giải mức này dựa trên chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2027–2030 (2,2–2,8 triệu đồng/người/tháng) và mức chi tiêu bình quân đầu người năm 2024 (2,977 triệu đồng/tháng).

TS Nguyễn Ngọc Tú lại cho rằng mức 3 triệu đồng/tháng chưa phản ánh đúng chi phí sinh hoạt hiện nay, và tiếc là kiến nghị nâng ngưỡng này lên bằng mức giảm trừ gia cảnh 6,2 triệu đồng/tháng chưa được tiếp thu. Theo ông, nếu 6,2 triệu đồng được coi là mức chi phí cơ bản của một người thì 3 triệu đồng/tháng vẫn khó đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tối thiểu — cá nhân mình cũng nghiêng về quan điểm này, vì mặt bằng chi tiêu ở các thành phố lớn thực tế cao hơn nhiều so với mức chuẩn nghèo quốc gia.

Ngưỡng khấu trừ thuế vãng lai cũng thay đổi

Sau 13 năm giữ nguyên, ngưỡng thu nhập vãng lai phải khấu trừ thuế TNCN 10% được điều chỉnh từ 2 triệu đồng lên 5 triệu đồng/lần chi trả. Cụ thể, tổ chức hoặc cá nhân trả tiền lương, tiền công, thù lao cho người không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng dưới 3 tháng phải khấu trừ 10% nếu khoản chi trả từ 5 triệu đồng/lần trở lên. Với khoản dưới 5 triệu đồng/lần, việc khấu trừ chỉ thực hiện khi cá nhân có yêu cầu.

Nếu bạn chỉ có khoản thu nhập thuộc diện khấu trừ 10% này, nhưng ước tính tổng thu nhập sau giảm trừ gia cảnh chưa đến ngưỡng phải nộp thuế, bạn có thể lập cam kết theo mẫu quy định gửi đơn vị chi trả để tạm thời chưa bị khấu trừ — điều này khá hữu ích cho các bạn làm freelance hoặc có thu nhập tự do từ nhiều nguồn nhỏ lẻ.

22 khoản thu nhập được miễn thuế

Ngoài các mức giảm trừ trên, một số khoản thu nhập tiếp tục được miễn thuế hoàn toàn, đáng chú ý gồm:

• Thu nhập từ chuyển nhượng, thừa kế, quà tặng bất động sản giữa các thành viên trong gia đình (vợ chồng, cha mẹ — con, ông bà — cháu, anh chị em ruột).
• Thu nhập từ chuyển nhượng nhà ở, đất ở duy nhất tại Việt Nam.
• Lãi trái phiếu chính phủ, trái phiếu chính quyền địa phương, lãi tiền gửi tại tổ chức tín dụng, lãi hợp đồng bảo hiểm nhân thọ.
• Tiền lương làm việc ban đêm, làm thêm giờ; tiền lương hưu do bảo hiểm xã hội chi trả.
• Thu nhập từ học bổng, bồi thường bảo hiểm nhân thọ, kiều hối.

Vài điều mình rút ra

Nhìn tổng thể, chính sách thuế TNCN 2026 rõ ràng có lợi hơn cho người làm công ăn lương so với trước — ngưỡng chịu thuế được nâng đáng kể nhờ cộng dồn nhiều khoản giảm trừ mới. Nhưng lợi ích này không tự động đến: bạn cần chủ động giữ hóa đơn khám chữa bệnh, học phí, và theo dõi thu nhập từ nhiều nguồn để không bị khấu trừ oan hoặc bỏ lỡ quyền lợi khi quyết toán. Với những bạn đang quản lý thu nhập từ nhiều kênh — lương chính, thu nhập vãng lai, tiền gửi tiết kiệm — việc có một bức tranh dòng tiền rõ ràng sẽ giúp ước lượng nghĩa vụ thuế chính xác hơn nhiều, thay vì chờ tới cuối năm mới giật mình.

Đọc thêm về thuế và tài chính cá nhân

• Hoàn thuế GTGT 2026: điều kiện, hồ sơ và lỗi thường gặp — nếu bạn kinh doanh hộ cá thể hoặc doanh nghiệp nhỏ, đây là mảnh ghép thuế còn lại cần nắm
• Các trường hợp không được hoàn thuế GTGT — tránh những lỗi phổ biến khi làm hồ sơ thuế
• Ngân hàng số cho freelancer: quản lý thu nhập tự do — hữu ích nếu bạn có nhiều nguồn thu nhập vãng lai
• Ngân hàng số cho người mới đi làm: VietinBank hay Liobank? — nền tảng quản lý lương, tiết kiệm khi mới bắt đầu đóng thuế
• Giá vàng hôm nay giảm mạnh: vì sao, có nên mua? — góc nhìn thêm về phân bổ tài sản cá nhân
• Chuyên mục Ngân hàng — toàn bộ bài viết về thuế, tài chính và ngân hàng số trên blog

Kết luận

Câu hỏi "thu nhập bao nhiêu phải đóng thuế" giờ đây không còn một đáp số cố định như trước, mà phụ thuộc vào số người phụ thuộc và các khoản chi phí y tế, giáo dục bạn thực sự chứng minh được. Với người có 1 người phụ thuộc, ngưỡng khoảng 28,6 triệu đồng/tháng là con số đáng nhớ cho năm 2026. Dù vậy, các chuyên gia vẫn cho rằng mức trần chi phí y tế, giáo dục và ngưỡng xác định người phụ thuộc cần tiếp tục điều chỉnh để theo kịp chi phí sinh hoạt thực tế. Trong lúc chờ những thay đổi tiếp theo, việc chủ động lưu giữ hóa đơn, chứng từ vẫn là cách tốt nhất để không bỏ lỡ quyền lợi giảm trừ của mình.